0

Historia zegarków

Od czasów najdawniejszych ludzie poszukiwali sposobu pomiaru czasu. Zegary towarzyszą ludziom od ponad 4 tysięcy lat i przeszły w tym czasie bardzo wiele zmian.

Najstarsze sposoby mierzenia czasu

Najstarszymi zegarami były zegary słoneczne. Niestety, nie mogły być wykorzystywane w nocy czy w czasie zachmurzenia. Zastąpiły je zegary wodne, które jednak były niedokładne – trudno było precyzyjnie określić upływ wody w naczyniu i skonfrontować go z upływem równych, ustalonych jednostek czasu. Dochodził do tego również zmieniający się napór wody. Zegary słoneczne i wodne były znane w Chinach około 2500 lat przed naszą erą, choć wynalezienie bardziej precyzyjnego zegara słonecznego przypisuje się Egipcjanom.

Pomiar czasu był możliwy dzięki świecom, których wypalanie się – przy zaznaczonej podziałce – określało upływ czasu. Pojawiły się także klepsydry. W przeciwieństwie do zegarów wodnych piasek przez cały czas przesypywał się z taką samą prędkością. Jednak one jedynie odmierzały pewien kawałek czasu. Ich miniaturowe wersje są stosowane nawet dziś, na przykład przy myciu zębów czy gotowaniu jajek.

Pierwsze zegary mechaniczne

W XIII wieku w Anglii wynaleziono pierwsze zegary mechaniczne. Zachowane egzemplarze nie mają tarczy, jednak odmierzają czas, wybijając godzinę. Zegary takie umieszczano głównie w wieżach kościołów czy ratuszach. Ich siła mechaniczna pochodziła z obciążnika lub sprężyny – pierwszy zegar z napędem sprężynowym wynaleziono w XV wieku.

Przez lata poszukiwano sposobów na stworzenie miniaturowego odpowiednika zegara z wieży kościelnej, by mieć go w domu. Powstały między innymi zegary wahadłowe, które wykorzystywały izochronizm, czyli stałość okresu wahań.

W XVII i XVIII wieku wprowadzano kolejne udoskonalenia zegarów, w tym wskazówkę minutową, sekundową, zastosowano także kukułkę, która co godzinę „wychodziła” z okienka w chatce z zegarem.

Zegarek kieszonkowy

Powstanie zegarka kieszonkowego (XVI wiek) zawdzięczamy Peterowi Henleinowi z Norymbergi. Była to owalna puszka, w której zamknięty został cały mechanizm – stąd nazwa „jajko norymberskie”. Zdobiony zegarek szybko zyskał uznanie, jednak był dość duży i nie zawsze mieścił się w kieszeni swojego właściciela.

Za istotną dla rozwoju zegarków osobistych uznaje się reformację religijną. Część reformatorów zakazała wyznawcom noszenia biżuterii. W ten sposób zegarek stał się jedynym dozwolonym elementem ozdobnym stroju, który mógł podkreślić status społeczny osoby go noszącej. W XVI wieku zaczęło się rozwijać nowe rzemiosło, zegarmistrzostwo.

Początki zegarków na rękę

Zegarki na rękę zaczęły pojawiać się na początku XIX wieku, choć obecnie trudno przypisać ich wynalezienie konkretnej osobie. Około roku 1860 zegarki na rękę weszły do masowej produkcji, praktycznie od razu stając się wyznacznikiem statusu społecznego. Co ciekawe, sporo osób uważało, że zegarki na rękę są tylko chwilową modą i nigdy nie staną się szczególnie popularne. Część mężczyzn uważała noszenie na ręce zegarka za niedorzeczne.

Modele naręczne zegarków stały się popularne w związku z zamówieniem dla wojsk niemieckich, gdzie oficerowie – z uwagi na zajęte ręce – potrzebowali wygodnego w użyciu środka do mierzenia czasu. Zegarki dla żołnierzy miały szkiełka zabezpieczone specjalną kratką. Choć praktycznie ostatecznie z zegarkami kieszonkowymi rozprawiła się I wojna światowa, wielu producentów zegarków wciąż ma je w swojej ofercie – ze względów sentymentalnych oraz prestiżowych. Wciąż są one wyznacznikiem stylu, ponadczasowości i klasycznej elegancji.

Trzecia dekada XX wieku przyniosła sporą różnorodność dostępnych modeli zegarków. Zaczęły pojawiać się różne kształty koperty – kwadratowe, prostokątne i owalne, a także skórzane paski – ze skóry cielęcej, a nawet krokodyla czy jaszczurki. Na rynku silną pozycję zyskała firma Rolex.

Aż do połowy XX wieku dostępne były wyłącznie zegarki mechaniczne. Na początku lat 70. XX wieku pojawiły się zegarki z mechanizmem kwarcowym. Kilka lat później na rynku zaprezentowano zegarek elektroniczny z wyświetlaczem cyfrowym.